Trabzon'da Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026 Süreç, Belgeler ve Harç Rehberi

TÜİK'in 2024 verilerine göre Türkiye genelinde 187.343 çift boşandı; bu rakam bir önceki yıla kıyasla %8,1 artış anlamına geliyor. 2025'te ise boşanma sayısı 193 bini aşarak son 25 yılın zirvesine ulaştı. Trabzon'da Aile Mahkemeleri'ne düşen dosya sayısı da bu eğilimle paralel arttı; özellikle Ortahisar ve Akçaabat'taki dosya yoğunluğu son üç yılda gözle görülür bir hızlanma gösteriyor. Bu rehber, Trabzon Adliyesi'nde boşanma davası açmak isteyen müvekkillere 2026 yılı uygulaması, güncel harç tutarları ve adliye pratiği ışığında yol göstermek üzere hazırlandı. Anlaşmalı veya çekişmeli ayrımı, mahkemenin yetkisi, gerekli belgeler, süre kestirimleri, mal rejimi tasfiyesi, velayet ve nafaka uyuşmazlıkları gibi tüm kritik başlıklar tek tek ele alınıyor.

Anlaşmalı Boşanma ile Çekişmeli Boşanma Arasındaki Temel Fark

Türk Medeni Kanunu, boşanmaya iki farklı usulde imkân veriyor. Hangisinin tercih edileceği eşlerin uzlaşma seviyesine, ortak çocuk bulunup bulunmamasına ve mal varlıklarının niteliğine bağlı.

Anlaşmalı Boşanma — Hızlı, Düşük Maliyetli, Uzlaşıya Dayalı

Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca eşler, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı konusunda anlaşıyorsa ve boşanmanın tüm mali ve kişisel sonuçlarını birlikte düzenleyen bir protokol imzaladıysa, mahkeme bu protokolü kontrol edip kabul ederek tek duruşmada boşanmaya hükmedebilir. Anlaşmalı boşanmanın geçerli olabilmesi için üç şartın bir arada bulunması gerekir:

• Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması — bu süre nüfus kütüğündeki evlenme tarihi üzerinden hesaplanır.

• Eşlerin birlikte mahkemeye başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi.

• Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi — vekaletname ile temsil yetersizdir; her iki eşin duruşmaya kişisel katılımı zorunludur.

Trabzon Aile Mahkemeleri'nde anlaşmalı dosyaların tamamlanma süresi, dosya açılışından kararın yazılmasına kadar genellikle 30 ila 90 gün aralığında kalıyor. Karar kesinleşmesi için 14 günlük istinaf süresinin geçmesi beklendiğinden, eşler nüfus kütüğüne "boşandı" kaydının düşmesi için ortalama 4-6 ay tahmin etmeli. Yaz tatili ve adli ara dönemlerine denk gelen dosyalarda bu süre uzayabiliyor.

Çekişmeli Boşanma — Daha Uzun, Delillere Dayanan

Eşler boşanmanın kendisi veya sonuçları üzerinde uzlaşamadığında devreye çekişmeli boşanma giriyor. Bu yolda davacı eş, hangi sebebe dayanarak boşanma istediğini açıklamak ve bu sebebi delillerle ispatlamak zorunda. Trabzon Aile Mahkemeleri'nde çekişmeli dosyaların ortalama tamamlanma süresi 12 ile 22 ay arasında değişiyor; istinaf ve temyiz dahil edildiğinde toplam süre 2,5 yılı bulabiliyor. Sürenin uzamasındaki ana etkenler şunlar:

• Tanık sayısının fazla olması (her iki taraf için 4-5 tanık ortalaması)

• Mali bilirkişi raporu ihtiyacı (mal rejimi tasfiyesi içeren dosyalarda)

• Çocuk olduğunda pedagog/psikolog görüşü alınması

• Sosyal İnceleme Raporu beklenmesi

• Yurt dışındaki tanık ya da eş için yapılması gereken adli yardım talimatları

Çekişmeli açılan bir davanın süreç içinde anlaşmalıya dönmesi mümkün; özellikle ön inceleme duruşmasında hâkimin sulh önerisi taraflar arasında yeniden müzakere kapısı açabilir. Ortahisar Aile Mahkemeleri'nde tipik olarak ön inceleme aşamasında dosyaların önemli bir kısmı protokole bağlanarak hızlı şekilde sonlandırılıyor.

Yetkili ve Görevli Mahkeme: Trabzon Aile Mahkemesi

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir; nüfusu az ilçelerde Aile Mahkemesi bulunmadığında bu görevi Asliye Hukuk Mahkemeleri Aile Mahkemesi sıfatıyla üstlenir. Trabzon il genelindeki dağılım şöyle:

• Trabzon Aile Mahkemesi (Ortahisar): Merkez, Ortahisar, Yomra ilçeleri

• Akçaabat Aile Mahkemesi: Akçaabat, Düzköy, Şalpazarı bölgeleri

• Of Aile Mahkemesi: Of, Çaykara, Dernekpazarı, Hayrat, Köprübaşı

• Vakfıkebir Aile Mahkemesi: Vakfıkebir, Beşikdüzü, Tonya, Çarşıbaşı

• Sürmene, Araklı, Maçka, Arsin: Asliye Hukuk Mahkemeleri Aile Mahkemesi sıfatıyla

Yer yetkisi bakımından TMK m. 168 ve HMK m. 9 düzenlemesine göre boşanma davası şu üç yer mahkemesinde açılabilir:

1. Eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde

2. Davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde

3. Eşlerin anlaştığı bir yer mahkemesinde (yetki sözleşmesi yapılması hâlinde — boşanmada nadir)

Diğer şehirde yaşayan ancak Trabzon nüfusuna kayıtlı olan eşler için belirleyici olan fiili ikametgâh, nüfus kayıt yeri değildir. Örneğin İstanbul'da çalışıp orada yerleşen bir Trabzonlu için yetkili mahkeme İstanbul Aile Mahkemesi'dir; Trabzon'da kişinin son altı ay içinde fiilen oturmuş olması gerekir.

Yurt Dışında Yaşayan Eşler İçin Tanıma ve Tenfiz

Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya gibi ülkelerde alınmış boşanma kararları Türkiye'de doğrudan geçerli değildir. Nüfus kütüğüne işlenebilmesi ve yeniden evlenebilmek için Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 50-58 kapsamında tanıma davası açılması zorunludur. Trabzon'da yerleşim yeri olan kişi, Trabzon Aile Mahkemesi'nde tanıma davası açabilir; yurt dışı kararının apostilli aslı, yeminli tercümesi ve kararın kesinleşme şerhi yeterli olur. Bu süreç ortalama 3-6 ay sürer ve ek bir yargılama gerektirmez (yetkili mahkeme yalnızca formal denetim yapar).

Anlaşmalı Boşanma Sürecinde İhtiyaç Duyulan Belgeler

Trabzon Adliyesi'nde anlaşmalı boşanma için sunulması gereken belge listesi:

• Eşlerin imzaladığı boşanma protokolü (üç nüsha)

• Nüfus cüzdanı / kimlik kartı fotokopisi (her iki eş için)

• Yerleşim yerini gösteren adres beyanı (e-Devlet'ten alınabilir)

• Ortak çocuk varsa vukuatlı nüfus kayıt örneği

• Vekaletname (avukatla takip ediliyorsa) — anlaşmalı boşanmada özel yetki içermesi şart

• Harç ve gider avansı dekontu

• Eşlerden biri yurt dışındaysa apostilli ve tercümeli pasaport / oturum izni belgesi

Boşanma Protokolünde Mutlaka Bulunması Gereken Hükümler

Protokol, anlaşmalı boşanmanın iskeletini oluşturur. Eksik veya çelişkili bir protokol mahkeme tarafından düzeltilmek üzere geri çevrilir; bu durumda dava istemediğiniz kadar uzar. Trabzon Aile Mahkemeleri'nin kabul ettiği bir protokolde aşağıdaki başlıklar açık ifadelerle düzenlenmiş olmalı:

1. Mal paylaşımı: Evlilik birliği içinde edinilmiş malların (gayrimenkul, araç, banka mevduatı, şirket payı, kıymetli eşya) hangi eşe ait olacağı; varsa devir yükümlülüklerinin takvimi.

2. Velayet: Müşterek çocukların velayetinin hangi eşe verileceği; çocuk birden fazlaysa her biri için ayrı düzenleme.

3. Kişisel ilişki düzeni: Velayet kendisinde olmayan eşin çocuk(lar)ı görme hakkının zaman ve şekli. Trabzon mahkemelerinde standart örnek düzen: ayda iki hafta sonu (Cuma akşamı 18.00 - Pazar akşamı 18.00 arası), dini bayramların 2. günü, yarıyıl tatilinin yarısı, yaz tatilinin 30 günü.

4. Nafaka düzenlemesi:

   • İştirak nafakası: çocuk(lar) için aylık tutar, ödeme tarihi ve banka hesap bilgisi; yıllık ÜFE artışı kaydı.

   • Yoksulluk nafakası: eşler arası, varsa miktarı ve süresi.

   • Tedbir nafakası: dava süresince talep edilecekse açıkça belirtilmesi.

5. Maddi ve manevi tazminat: Karşılıklı feragat veya belirli bir tutar üzerinden uzlaşma. Anlaşmalıda kural olarak karşılıklı feragat tercih edilir.

6. Soyadı kullanımı: Kadın eşin evlenme ile aldığı soyadını boşanmadan sonra kullanmaya devam edip etmeyeceği. TMK m. 173 gereği ya açık izin verilmeli ya da reddedilmeli.

7. Aile konutu şerhi: Eşlerden biri aile konutuna ilişkin şerhin kaldırılmasını istiyorsa açıkça belirtilmeli.

8. Yargılama giderleri: Harç, vekalet ücreti, gider avansının nasıl paylaşılacağı.

Protokolün noter onayından geçirilmesi zorunlu değil ama tavsiye edilir; özellikle taşınmaz devri içeren maddeler için noter onayı sonradan "ben imzalamadım" şeklindeki itirazları engeller. Mal varlığı yüksek dosyalarda protokolün avukat eliyle hazırlanması ve her iki tarafın ayrı ayrı avukatla temsil edilmesi, ileride doğacak protokole aykırılık davalarını önler.

Çekişmeli Boşanma Sebepleri ve İspat Yükü

Türk Medeni Kanunu çekişmeli boşanmayı, hâkime takdir bırakan genel sebep ve sınırlı sayıda sayılan özel sebepler üzerinden düzenler. Trabzon Aile Mahkemeleri'nde dosyaların büyük çoğunluğu (yaklaşık üçte ikisi) genel sebep olan "evlilik birliğinin temelinden sarsılması"na dayanılarak açılır.

Genel Sebep — Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (TMK m. 166/1)

Eşlerden ortak hayatın kendilerinden beklenmeyecek kadar çekilmez hâle gelmesi durumunda dava açılabilir. Hâkim, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını ve hangi tarafın kusurlu olduğunu birlikte değerlendirir. Davacı eş, davalı eşin ağır kusurlu ya da en azından eşit kusurlu olduğunu ispatlamak zorunda; aksi hâlde mahkeme davayı reddeder. Pratikte aşağıdaki olaylar "temelden sarsılma" sebebine örnek gösterilir:

• Sürekli aşağılama, hakaret, küçümseme

• Eşin ailesini kabul etmeme veya eşinin ailesiyle aşırı bağlılık

• Cinsel ilişkiden uzun süreli kaçınma

• Bağımlılık (kumar, alkol, uyuşturucu) ve ailenin geçimini tehlikeye atma

• Sırlarını ifşa etme, başkalarıyla yakınlaşma (zinaya varmayan)

• Eşin meslek hayatına ya da ekonomik özgürlüğüne müdahale

Özel Sebepler

Belirli olayların ispatlanması durumunda kusur değerlendirmesi yapılmadan boşanmaya hükmedilebilir:

• Zina (m. 161): Eşin başka biriyle cinsel ilişki kurması. Otel kayıtları, mesaj/foto delilleri, çevre tanıkları yaygın ispat yollarıdır. Zinayı öğrenen eş, 6 ay içinde davayı açmalıdır; aksi hâlde dava hakkı düşer.

• Hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı muamele (m. 162): Fiziksel şiddet, öldürme tehdidi, sistematik aşağılama. Darp raporu, savcılık ifadeleri, koruma kararları temel delillerdir. Yine 6 aylık dava açma süresi vardır.

• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m. 163): Mahkûmiyet kesinleşen ağır suçlar veya alenen ahlak dışı hayat tarzı.

• Terk (m. 164): Eşin haklı sebep olmaksızın ortak konutu terk etmesi ve dönüş için noterden çekilen ihtarın ardından 2 ay içinde dönmemesi. Terkin başlangıcı ile dava açılması arasında en az 6 aylık süre olmalı.

• Akıl hastalığı (m. 165): Eşin iyileşmesi mümkün olmayan akıl hastalığı bulunması ve bunun ortak hayatı çekilmez kılması. Sağlık raporlarıyla tespit edilir.

Özel sebep iddiası ispatlanırsa, davacı eş tüm dava giderlerini geri alabilir, manevi tazminat bakımından güçlü bir konuma yerleşir ve nafaka talepleri lehinde değerlendirilir. Bu yüzden delil mevcutsa özel sebep tercih edilmesi stratejik olarak avantajlıdır.

Boşanma Davasının Aşamaları (Çekişmeli)

Trabzon Aile Mahkemeleri'nde tipik bir çekişmeli boşanma dosyasının seyri:

1. Dilekçeler aşaması (4-6 ay):

   • Davacının dava dilekçesi sunması

   • Davalıya tebliği (Trabzon merkezde 30-45 gün, başka şehirde 60-90 gün, yurt dışında 4-7 ay)

   • Davalının cevap dilekçesi (2 hafta içinde)

   • Davacının replik (cevaba cevap) dilekçesi (2 hafta)

   • Davalının düplik (cevaba cevap'a cevap) dilekçesi (2 hafta)

2. Ön inceleme duruşması (5-7. ay):

   • Tarafların kimlik tespiti

   • Delil listelerinin kesinleştirilmesi

   • Hâkimin sulh imkânı sorması — burada anlaşma sağlanırsa dosya tek oturumda biter

   • Tahkikat duruşma günü tayini

3. Tahkikat aşaması (7-15. ay):

   • Tanık dinleme duruşmaları (her iki taraf için ayrı; ortalama 60-90 gün arayla)

   • Mali bilirkişi raporu (mal rejimi tasfiyesi varsa)

   • Pedagog/psikolog görüşü (velayet uyuşmazlığı varsa)

   • Sosyal İnceleme Raporu (Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı)

4. Sözlü yargılama ve karar (15-22. ay): Tarafların son sözleri alınır, hâkim hükmü açıklar; gerekçeli karar 30 gün içinde yazılır.

5. Kanun yolu (22-30+ ay): Karar tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf başvurusu yapılabilir; istinaf kararı sonrası gerekiyorsa Yargıtay'a temyiz yolu açıktır. Bölge Adliye Mahkemesi (Samsun BAM, Trabzon dosyalarına bakar) kararları için ortalama 8-14 ay beklenir.

2026 Yılı Güncel Mali Tablo: Harçlar, Avans, Vekalet Ücreti

31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği No. 98 ile maktu harçlar %18,95 oranında artırıldı. 2026 yılında Trabzon Aile Mahkemeleri'nde geçerli temel kalemler:

Avukatlık ücreti tarafları en çok ilgilendiren kalemdir. 2025-2026 dönemi için Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) Resmî Gazete'de 4 Kasım 2025'te yayımlandı; bu tarife eski tarifelere göre ortalama %36,15 artış içeriyor. AAÜT'ye göre 2026'da boşanma davası vekalet ücretinin alt sınırı:

• AAÜT (TBB) asgari boşanma vekalet ücreti: 45.000 TL + KDV (49.500 TL toplam)

• İstanbul Barosu tavsiye edilen tarife: 180.000 TL

• Ankara Barosu tavsiye edilen tarife: 160.500 TL

• İzmir Barosu tavsiye edilen tarife: 170.000 TL

• Trabzon Barosu tavsiye edilen tarife: 120.000 TL

Tarife alt sınırı gösterir. Anlaşmalı boşanmada protokol hazırlama ve tek duruşma yükü düşük olduğundan AAÜT alt sınırına yakın anlaşmalar yaygın. Çekişmeli boşanmada ise dosyanın karmaşıklığı (mal varlığı boyutu, yurt dışı tebligat, çocuk sayısı, çekişmeli velayet) ücretin tarifenin üstüne çıkmasını gerektirir.

Adli Yardım — Maddi İmkanı Olmayanlar İçin

Aylık geliri belirli sınırların altında kalan vatandaşlar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 334 kapsamında adli yardım talep ederek harçlardan ve avukat ücretinden geçici muafiyet alabilir. Trabzon Barosu Adli Yardım Bürosu'na başvuru için aşağıdaki belgeler gerekir:

• Nüfus cüzdanı fotokopisi

• İkametgâh belgesi

• Sosyal İnceleme Raporu (Sosyal Yardımlaşma Vakfı'ndan)

• Gelir belgesi / SGK kaydı sorgusu

• Tapu / araç sorgusu (mal varlığı tespiti için)

Komisyon kararıyla başvuru kabul edilirse Trabzon Barosu vatandaşa ücretsiz avukat görevlendirir; vekalet ücreti baro hesabından karşılanır. Talep reddedilirse karara karşı il barosu yönetim kuruluna itiraz hakkı vardır.

Mal Paylaşımı ve Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

1 Ocak 2002 sonrasında evlenmiş çiftler için varsayılan mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (TMK m. 218 vd.). Bu rejim, evlilik içinde elde edilen malların eşit paylaşımını öngörür; ancak hangi malın "edinilmiş" sayıldığı bazen tartışmalıdır.

Edinilmiş Mal Sayılan Değerler

• Çalışmanın karşılığı olan kazanımlar (maaş, telif, kira gelirleri)

• Sosyal güvenlik / yardım kurumları ödemeleri (emekli ikramiyesi gibi)

• Çalışma gücü kaybı tazminatları

• Kişisel malların gelirleri (örneğin, evlenmeden önce edinilmiş gayrimenkulün kira geliri)

• Edinilmiş malların yerine geçen değerler

Kişisel Mal Sayılan ve Paylaşıma Girmeyen Değerler

• Evlilik öncesi sahip olunan tüm mallar

• Miras yoluyla edinilen mallar (evlilik içinde olsa bile)

• Bağış ya da karşılıksız kazanma yoluyla gelenler

• Manevi tazminat alacakları

• Kişisel kullanıma özgü eşyalar

• Kişisel malların yerine geçen değerler

Mal rejimi tasfiyesi boşanma davasından ayrı görülür. Trabzon Aile Mahkemeleri'nde uygulama, mal rejimi tasfiyesi davasının ya boşanma davasıyla birlikte ayrı bir dosyada açılması ya da boşanma kesinleştikten sonra başlaması yönünde. Tasfiye davalarının ortalama süresi 18-30 ay; ev, iş yeri, banka mevduatı, şirket payı gibi kalemlerin değerlendirilmesi için mali bilirkişi raporu zorunlu.

Aile Konutu Şerhi (TMK m. 194)

Eşlerden hangisi adına kayıtlı olursa olsun, aile konutu olarak kullanılan taşınmaz diğer eşin yazılı izni olmadan satılamaz, ipotek edilemez veya kira sözleşmesi feshedilemez. Boşanma davası süresince mal kaçırılmasını önlemek için tapu siciline aile konutu şerhi konulması talep edilir; Trabzon Aile Mahkemesi bu talebi genellikle 3-7 gün içinde karara bağlar.

Velayet ve Çocuğun Üstün Yararı

Müşterek çocukların velayeti çocuğun üstün yararı ölçütüne göre verilir (TMK m. 182). Hâkim aşağıdaki faktörleri tek tek değerlendirir:

• Çocuğun yaşı, cinsiyeti ve sağlık durumu

• Anne-baba ile mevcut bağ ve duygusal yakınlık

• Ebeveynlerin sosyal-ekonomik durumu, çalışma saatleri

• Çocuğun okul ve sosyal çevresi

• Şiddet, ihmal veya bağımlılık geçmişi

• Çocuğun beyanı (idrak çağındaki — genellikle 8 yaş üstü)

Trabzon Aile Mahkemeleri'nde özellikle 0-3 yaş aralığındaki çocukların velayeti büyük çoğunlukla anneye verilir; bu uygulama Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatlarıyla destekleniyor. 7 yaş üzerindeki çocuklar mahkemece dinlenir ve iradesi belirleyici unsurlardan biri olur. 12 yaşı geçen çocuğun açık tercihine aykırı velayet kararı verilmesi istisnaidir.

Ortak Velayet — Yeni Eğilim

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu görüşleri ile Yargıtay'ın son dönem kararları, ortak velayet uygulamasına kapı araladı. Boşanma sonrası eşler aynı şehirde yaşıyor, çocuğun günlük hayatı için işbirliği yapabilecek durumdaysa ve protokolde açıkça düzenlenmişse, Trabzon Aile Mahkemesi ortak velayet kararı verebiliyor. Bu durumda büyük kararlar (eğitim, sağlık, ikamet) iki ebeveynin birlikte alması gerekir.

Nafaka Türleri ve 2026 Tutarları

Boşanma davalarında üç farklı nafaka türü gündeme gelir:

1) Tedbir Nafakası (Dava Süresince)

Dava açılır açılmaz mahkemenin kendiliğinden ya da talep üzerine hükmettiği, ihtiyaç içindeki eşe ve müşterek çocuklara ödenen geçici nafaka (TMK m. 169). Boşanma kararı kesinleşene kadar devam eder; karar sonrası iştirak veya yoksulluk nafakasına dönüşür.

2) İştirak Nafakası (Çocuk Bakım Nafakası)

Velayet kendisinde olmayan eşin, müşterek çocuğun bakım, eğitim, sağlık masraflarına katılması için ödediği nafaka (TMK m. 182). 2026 itibarıyla Trabzon Aile Mahkemeleri'ndeki tipik tutar aralıkları:

Nafaka tutarı her yıl ÜFE oranında kendiliğinden artırılır (TMK m. 176). Ekonomik koşullar değişip artırım yetersiz kaldığında nafaka artırımı davası açılabilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, borçlu işsiz olsa bile beden gücü yerinde ise asgari ücret düzeyinde nafaka ödemek zorunda.

3) Yoksulluk Nafakası (Eşler Arası)

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin diğer eşten talep edebileceği süresiz nafaka (TMK m. 175). Yoksulluk nafakası alabilmek için talep eden eşin kusurunun ağır olmaması ve diğer eşin ödeme gücünün bulunması gerekir. Tutar belirlenirken talep edenin yaşı, sağlığı, mesleki durumu, çocukların velayeti ve mal varlığı dikkate alınır. 2026'da Trabzon mahkemelerinde aylık 4.000 - 12.000 TL aralığı yaygın; üst gelir grubunda 20.000 TL+ tutarlar görülüyor.

Yoksulluk nafakası şu hâllerde sona erer:

• Alacaklının yeniden evlenmesi

• Alacaklının fiilen evli gibi yaşaması

• Yoksulluğun ortadan kalkması

• Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi

• Alacaklının ölümü

e-Devlet Üzerinden Boşanma Başvurusu Mümkün mü?

e-Devlet sistemi üzerinden tek başına bir boşanma kararı çıkarmak mümkün değildir; mahkemenin tarafları bizzat dinlemesi şart. Ancak e-Devlet birçok ön süreç için kolaylık sağlar:

• Vukuatlı nüfus kayıt örneği (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü)

• Yerleşim yeri belgesi (e-İkametgâh)

• UYAP Vatandaş Portalı üzerinden açılmış davanın takibi (duruşma günleri, dosya hareketleri)

• Harç yatırma — bazı bankaların online şubesi üzerinden

• Tebligat takibi (PTT entegrasyonu ile)

• Boşanma kararı kesinleşmesi sonrası nüfus kütüğü güncellemesi (otomatik)

Avukatlar UYAP üzerinden tüm dilekçeleri elektronik imzayla sunar; müvekkil duruşma günü dışında adliyeye gitmeden süreç yürütülür. Trabzon Adliyesi UYAP altyapısı tam entegre çalışır.

Boşanmanın Diğer Sonuçları: Soyadı, Pasaport, Miras

Kadının Soyadı

TMK m. 173 gereği kadın eş, boşanma ile birlikte kural olarak evlenmeden önceki soyadına döner. Ancak iki istisna vardır:

• Mahkeme, kadının somut menfaati varsa (mesleki tanınırlık, çocuklarla aynı soyadı taşıma ihtiyacı) kocasının soyadını kullanmaya devam etmesine izin verebilir.

• Kadın eşin Anayasa Mahkemesi'nin 2013/85 sayılı kararı sonrası, evlenme sırasında "kendi soyadını kullanma" tercihi yapmış olması.

Pasaport ve Yabancı Ülke Kayıtları

Boşanma kesinleştikten sonra pasaport bilgileri otomatik güncellenmez; kişi yenileme başvurusunda bulunmalı. Yurt dışında oturum izni olan kişiler ilgili ülke makamlarına da boşanma belgesini ibraz etmelidir; özellikle Almanya'daki Aufenthaltstitel statüsü bu durumdan etkilenebilir.

Miras Hakkı

Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte eşler arasındaki yasal mirasçılık sona erer. Karar kesinleşmeden eşlerden biri vefat ederse hayatta kalan eş yasal mirasçı sıfatını korur. Bu detay özellikle uzun süren çekişmeli dosyalarda önem kazanır; karar kesinleşmeden ölüm gerçekleşirse miras planlaması bozulabilir.

Aile İçi Şiddet ve 6284 Sayılı Kanun

Boşanma davası açacak ya da açmış eşlerin fiziksel/duygusal şiddete maruz kaldığı dosyalarda 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruma kararı alınabilir. Trabzon'da en yakın ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi) Ortahisar'da bulunur; 7/24 başvuru kabul eder. Alınabilecek tedbirler:

• Şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılması

• Mağdura ve çocuklara yaklaşma yasağı (en az 100 metre)

• İletişim kurma yasağı (telefon, mesaj, sosyal medya)

• Şiddet uygulayanın silahlarına el konulması

• Mağdurun gizli adrese yerleştirilmesi

• Geçici velayet ve nafaka tedbiri

Koruma kararı aynı gün verilebilir, ihtiyaç hâlinde uzatılır (genellikle 1-6 ay). İhlali hâlinde şiddet uygulayan zorlama hapsi (3 günden 10 güne kadar) ile karşılaşır.

Trabzon Aile Mahkemeleri'nde Pratik Notlar

• Adli ara dönem: 20 Temmuz - 31 Ağustos arası mahkemeler kapalıdır. Bu döneme denk gelen dosyalar Eylül başında işlemeye başlar; süre tahminlerinde dikkate almak gerekir.

• Duruşma sıklığı: Trabzon Aile Mahkemesi (Ortahisar) duruşma takvimi yoğun; tahkikat duruşmaları arasında ortalama 75-90 gün ara olur. Akçaabat'ta bu süre 90-120 güne çıkabiliyor.

• UYAP elektronik tebligat: Avukatla takip edilen dosyalarda tebliğler artık çoğunlukla elektronik yapılıyor; süre kazanılır.

• Sosyal İnceleme Raporu: Çocuğu olan dosyalarda Sosyal Hizmetler personelinin ev ziyareti yapması zorunlu; bu rapor için 2-4 ay beklenebilir.

• Mediasyon zorunluluğu: Boşanma davalarında arabuluculuk dava şartı değildir, ancak hâkim taraflara aile arabulucusuna gitmelerini önerebiliyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanmada eşim duruşmaya gelmek istemiyor, dava düşer mi?

Anlaşmalı boşanmada her iki eşin bizzat duruşmaya katılması zorunludur; vekaletle temsil yetersizdir. Eşiniz katılmıyorsa anlaşmalı yol kapanır ve çekişmeli boşanmaya geçilmesi gerekir. Çekişmelide eşinizin gelmemesi davayı düşürmez; tahkikat onun yokluğunda da yürütülür ve karar verilir.

Eşim mallarını başkasına devrediyor, nasıl önleyebilirim?

Boşanma davası açılır açılmaz aile konutu için tapuda şerh, diğer mallar (gayrimenkul, araç, banka mevduatı) için ihtiyati tedbir talep edebilirsiniz. Trabzon Aile Mahkemesi acil hâllerde 24-72 saat içinde tedbir kararı verebilir. Banka mevduatları için Türkiye Bankalar Birliği üzerinden mahkeme yazısıyla bildirim yapılır.

Boşanma davası açtıktan sonra barıştık, dosyamızı ne yapalım?

Tarafların birlikte vereceği feragat dilekçesi ile dava sonlandırılır. Yatırılan harçlar ve gider avansı ödendiği üzere kayıttan düşer (iade edilmez). Daha sonra tekrar boşanma kararı alırsanız bu önceki dosyanın "kusur" değerlendirmesinde lehinize delil olarak kullanılır.

Boşanmadan sonra çocuğumu yurt dışına götürebilir miyim?

Velayet sizdeyse kural olarak götürebilirsiniz; ancak diğer ebeveynin kişisel ilişki kurma hakkı kısıtlanmamalı. Trabzon Aile Mahkemeleri, sürekli yerleşim niyetiyle yurt dışına çıkış için somut bir kişisel ilişki planı aramaktadır: yıllık ziyaret programı, video görüşme takvimi, ulaşım masraflarının paylaşımı, çocuğun eğitim güvenliği. Diğer ebeveynin onayı yoksa çocuğun pasaportu için mahkeme izni şart.

Eşim Almanya'da yaşıyor, dava nasıl tebliğ edilir?

Türkiye-Almanya arasındaki 1965 tarihli Lahey Tebligat Sözleşmesi kapsamında merkezi makam Adalet Bakanlığı aracılığıyla tebligat yapılır. Bu süreç Almanya için ortalama 3-5 ay sürer; tebligatın yapıldığına dair belge dosyaya konulur. Hollanda, Avusturya, Belçika için de benzer prosedür uygulanır.

Boşandığım eşim soyadımı kullanmaya devam etmemi reddetti, ne yapabilirim?

Eski eşinizin onayı şart değildir; mahkemenin "soyadını kullanmaya devam etme izni"ni almanız yeterli. Mesleki kullanım, çocuklarla aynı soyadı taşıma ihtiyacı gibi gerekçeler kabul edilir. Boşanma kararı sonrası bu izin için ayrı dava da açılabilir.

Çekişmeli boşanma sonrası tekrar dava açabilir miyim?

İlk dava reddedildiyse aynı sebebe dayanarak 3 yıl içinde tekrar dava açamazsınız (TMK m. 166/4). Üç yıl geçtikten sonra "ortak hayatın yeniden kurulamadığı" iddiasıyla yeni dava açılabilir; bu durumda kusur değerlendirilmeden boşanmaya hükmedilebilir.

Boşanma davasında uzlaşma teklif ederek tarafımı zayıflatır mıyım?

Hayır. Trabzon Aile Mahkemeleri'nde ön inceleme aşamasında verilen sulh teklifi karşı tarafın kabul etmemesi hâlinde dosyaya delil olarak girmez (HMK m. 188). Yapılan müzakereler "kapalı kapı arkası"nda geçer ve daha sonraki tahkikatta kullanılamaz. Bu yüzden uzlaşma denemesi risk taşımaz.

Anlaşmalı boşanma protokolünü sonradan değiştirebilir miyim?

Hâkim onayından sonra protokol kesinleşmiş sayılır; tek taraflı değiştirilemez. Ancak şartlarda esaslı değişiklik olduğunda (örneğin nafaka borçlusunun ekonomik durumunun çökmesi, çocuğun bakım masraflarının olağanüstü artması), nafaka uyarlama davası ya da velayet değişikliği davası açılarak uyarlama yapılabilir.

Boşanma davasında ses kaydı veya WhatsApp mesajı delil olur mu?

2024-2025 dönemi Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatları, eşin kendi ortamında, kendi karşı tarafıyla yaptığı görüşmenin kaydının hukuka aykırı olmadığını kabul ediyor; bu kayıtlar boşanma davasında kullanılabilir. Ancak başka kişilerin görüşmelerinin gizlice kaydedilmesi suç oluşturur (TCK m. 132-134) ve bu deliller mahkemece değerlendirilemez. WhatsApp mesajları, Instagram DM içerikleri kişinin kendi telefonunda kayıtlı olduğu sürece ekran görüntüsü şeklinde sunulabilir; karşı taraf inkâr ederse adli bilişim incelemesi (PTT veya jandarma siber suçlar) talep edilir.

Anlaşmalı boşanma için avukat tutmak zorunlu mu?

Hukuken zorunlu değil; iki eş kendi başlarına dilekçe ve protokol hazırlayıp Trabzon Adliyesi'ne sunabilir. Ancak protokoldeki bir cümle eksikliği bile davanın aylarca uzamasına ya da gelecekte hak kayıplarına yol açabiliyor. Mal varlığı, çocuk velayeti, nafaka gibi başlıkların hukuka uygun düzenlenmesi profesyonel destek gerektirir; bu yüzden avukat tutmak kuvvetle tavsiye edilir.

Trabzon ve Ortahisar bölgesinde anlaşmalı veya çekişmeli boşanma davası, mal rejimi tasfiyesi, velayet uyuşmazlığı ya da yurt dışı boşanma kararının tanınması için büromuzla iletişime geçebilirsiniz. İlk değerlendirme görüşmesi ücretsizdir; protokol hazırlanması, dilekçe taslağı ve mali ön kestirim için randevu oluşturabilirsiniz.

Bu rehber 2026 yılında yürürlükte olan Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Harçlar Kanunu Genel Tebliği No. 98 ve TBB 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine dayanmaktadır. Mevzuat değişikliklerinde içerik güncellenmektedir. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için Trabzon merkezli büromuzla ön görüşme yapmanız uygun olur.