Edinilmiş Mallara Katılma Alacağı: Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Boşanma gündeme geldiğinde eşlerden birinin aklına ilk gelen cümle çoğu zaman şudur: evlilikte ne alındıysa yarı yarıya bölünecek. Türk Medeni Kanunu malları bu şekilde bölmüyor. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılmada ev, araç ya da banka hesabı kimin adına kayıtlıysa mülkiyet onda kalır. Diğer eşin hakkı, karşı tarafın evlilik içinde karşılığını vererek edindiği malların değerinden bu mallara ait borçlar düşüldükten sonra kalan tutarın yarısı kadar bir para alacağıdır. Kanun buna katılma alacağı diyor.

Yarı yarıya inancı, hesaba girmeyen malları da gözden kaçırıyor. Babadan kalan ev, evlilikten önce alınmış araç, düğünde takılan ziynetler ve bağışla gelen para paylaşımın dışında kalır; evlilikten önce alınmış ama kredisi evlilikte ödenmiş bir ev ise kısmen hesaba girer. 1 Ocak 2002'den önce edinilen mallar başka bir rejime tabidir. Mal rejimi, boşanma kararı kesinleşince boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer; o günden sonra alınan mal hesaba katılmaz. 31 Temmuz 2026'dan beri de bu alacak için belirsiz alacak davası açılamıyor.

Aşağıda hangi malların hesaba girdiği, artık değerin rakamlarla nasıl bulunduğu, davanın ne zaman ve hangi mahkemede açılacağı, 7589 sayılı Kanun'un dava açma biçimine getirdiği değişiklik ve mal kaçırmaya karşı başvurulabilecek tedbirler ele alınıyor.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Kimlere Uygulanır?

Edinilmiş mallara katılma rejimi, mal rejimi sözleşmesi yapmamış bütün evli çiftlere kendiliğinden uygulanan yasal mal rejimidir. Türk Medeni Kanunu m.202, eşler arasında bu rejimin uygulanmasını asıl sayar; 1 Ocak 2002'den sonra evlenenler için ayrıca bir seçim yapılması gerekmez.

Bu rejimden çıkmak isteyen eşler, kanundaki diğer rejimlerden birini (mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığı) mal rejimi sözleşmesiyle seçebilir. TMK m.203'e göre sözleşme evlenmeden önce de sonra da yapılabilir.

Mal rejimi sözleşmesi nasıl yapılır?

TMK m.205 uyarınca mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme ya da onaylama şeklinde yapılır ve taraflarca imzalanır. Kanun ayrıca, taraflara evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak bildirme imkânı tanır. Şekle uygun yapılmamış bir anlaşma, örneğin eşler arasında elle yazılıp imzalanan bir kâğıt, mal ayrılığı sonucu doğurmaz. Boşanma hâlinde artık değere katılmayı kanundakinden farklı düzenleyen bir anlaşmanın geçerli olması için de TMK m.238 bu ihtimalin sözleşmede açıkça öngörülmesini arar.

Hangi Mallar Edinilmiş Mal, Hangileri Kişisel Maldır?

Edinilmiş mal, TMK m.219'a göre her eşin mal rejimi devam ederken karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Maaş ve ücret gibi çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu gruba girer.

Kişisel mallar TMK m.220'de sayılır: yalnız bir eşin kişisel kullanımına yarayan eşya, mal rejimi başlarken eşe ait olan mallar, sonradan miras ya da bağış gibi karşılıksız yolla gelen değerler, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler. Bir malın kime ait olduğu tartışılıyorsa iddia eden ispat eder. TMK m.222 ayrıca bir eşin bütün mallarının, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılacağını söyler. Bu karine, miras ya da bağışla geldiğini söyleyen eşe ispat yükü bindirir: tapu kaydı, veraset ilamı veya banka dekontu bu yüzden dosyanın en önemli belgeleri arasındadır.

Miras ya da bağışla gelen mal paylaşılır mı?

Miras ya da bağışla gelen mal, TMK m.220 uyarınca onu edinen eşin kişisel malıdır ve katılma alacağının hesabına girmez. Mirasla gelen paranın kaynağı ispat edilebildiği sürece bu parayla alınan ev de TMK m.220/4 uyarınca kişisel malın yerine geçen değer olarak kişisel mal sayılır.

Paylaşımı etkileyen nokta malın kendisi değil, ondan elde edilen gelirdir. Babadan kalan bir dairenin evlilik boyunca alınan kiraları TMK m.219 uyarınca edinilmiş mal olur; bu kiralarla alınan bir araç ya da biriktirilen para paylaşıma girer. Eşler bunu istemiyorsa TMK m.221'e göre kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara katılmayacağını mal rejimi sözleşmesiyle kararlaştırabilir.

Ziynet eşyası ve ev eşyası mal paylaşımına girer mi?

Düğünde kadına takılan ziynet eşyası, Yargıtay'ın yaklaşımına göre kadının kişisel malıdır ve mal rejiminin tasfiyesine girmez; iadesi ya da bedeli ayrı bir ziynet alacağı talebiyle istenir. Kadının evlenirken getirdiği çeyiz de onun kişisel malıdır. Evlilik içinde ortak gelirle alınan buzdolabı, koltuk takımı gibi ev eşyası ise edinilmiş mal niteliği taşır; yalnız eşlerden birinin kişisel kullanımına ayrılan giysi ve benzeri eşya ise TMK m.220 uyarınca kişisel mal sayılır.

Mal Rejimi Hangi Tarihte Sona Erer?

Boşanma hâlinde mal rejimi, TMK m.225/2 uyarınca boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Hangi malın edinilmiş, hangisinin kişisel mal olduğu bu tarihteki duruma göre belirlenir; boşanma davası açıldıktan sonra maaşla alınan bir mal artık katılma alacağının hesabına girmez.

TMK m.228 malların sona erme anındaki durumlarına göre ayrılacağını söyler. Değer ise başka bir tarihe bağlanmıştır: TMK m.235'e göre sona erme sırasında mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır ve TMK m.232 sürüm, yani piyasa değerini esas alır. Yargıtay uygulamasında tasfiye tarihi karar tarihi kabul edilir; bilirkişi bu yüzden malın dava tarihindeki niteliğini korur, değerini ise karar tarihine en yakın tarihe göre belirler. Dava 2025'te açılmış ve karar 2027'de verilecekse, örneğin evin 2025'teki durumu ama 2027'deki piyasa değeri hesaba girer.

Uzun süren yargılamada taşınmaz değerleri artmışsa, dava açılırken gösterilen değer hesaplanan alacağın gerisinde kalabilir; talebin nasıl artırılacağı aşağıda harç başlığında anlatılıyor.

Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?

Katılma alacağı, her eşin artık değeri ayrı ayrı bulunduktan sonra diğer eşin artık değerinin yarısı olarak hesaplanır. TMK m.231'e göre artık değer, eklenecek değerler ve denkleştirmeden gelen tutarlar dahil olmak üzere edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; TMK m.236 da her eşin diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olduğunu belirtir.

Hesapta önce her eşin edinilmiş mallarının karar tarihine en yakın sürüm değerleri bulunur, sonra TMK m.229'daki eklenecek değerler ve TMK m.230'daki denkleştirme tutarları eklenir. Ardından edinilmiş mallara ilişkin borçlar düşülür; TMK m.230/2'ye göre hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ait sayılır. İki eşin artık değerlerinin yarısı karşılaştırılır ve TMK m.236/1'in son cümlesi uyarınca alacaklar takas edilir. TMK m.231/2'deki "Değer eksilmesi göz önüne alınmaz." cümlesi gereği borçları mallarından fazla olan eşin artık değeri sıfır kabul edilir; bu açık diğer eşe devredilmez.

Örnek: rakamlarla artık değer ve katılma alacağı hesabı

2010'da evlenen bir çiftte erkek eşin adına, evlilik içinde maaşla alınmış bir daire, bir araç ve banka mevduatı bulunsun. Dairenin karar tarihine en yakın sürüm değeri 4.000.000 TL, aracın 800.000 TL, boşanma dava tarihindeki mevduatın karar tarihine güncellenmiş değeri 200.000 TL olsun. Daire 1.000.000 TL'ye alınmış, bedelin 500.000 TL'si konut kredisiyle ödenmiş ve boşanma dava tarihinde kredinin vadesi gelmemiş 150.000 TL'lik kısmı kalmış olsun. Yargıtay uygulamasında bu borç dava tarihindeki tutarıyla değil oranlamayla düşülür: kalan borç toplam kredinin yüzde otuzu, satın alma bedelinin yüzde on beşidir; bu oran dairenin 4.000.000 TL'lik değerine uygulanınca düşülecek borç 600.000 TL olur. Erkek eşe babasından miras kalan 1.500.000 TL değerindeki arsa kişisel mal olduğundan hesaba girmez.

Hesap sonucu daire, araç ya da arsa kadın eşe geçmez. Kadın eş, karşı taraftan 2.100.000 TL'lik bir para alacağı elde eder ve bu alacak için mahkeme kararı ile icra yoluna başvurabilir.

Kredisi maaşla ödenen ev nasıl paylaşılır?

Evlilikten önce alınmış ama kredi taksitleri evlilik içinde maaşla ödenmiş bir ev, alan eşin kişisel malı olarak kalır; ancak evlilik içinde ödenen taksitler için TMK m.230 uyarınca edinilmiş mallar lehine denkleştirme yapılır. Yargıtay uygulamasında bu denkleştirme oranlama yöntemiyle hesaplanır: evlilik içinde ödenen taksitlerin evin toplam edinme bedeline oranı bulunur ve bu oran evin karar tarihine en yakın sürüm değerine uygulanır.

Ev 1.000.000 TL'ye alınmış, 400.000 TL'si evlilikten önceki birikimle peşin, 600.000 TL'si evlilik içinde maaştan kredi taksitleriyle ödenmişse oran yüzde altmıştır. Evin bugünkü sürüm değeri 3.000.000 TL ise edinilmiş mallara 1.800.000 TL denkleştirme alacağı eklenir. Başka malı ve borcu olmayan bir eşte bu tutar artık değere girer; diğer eşin katılma alacağı 900.000 TL olur. Taksitlerin bir kısmı kişisel birikimden ödenmişse oran değişir; ödeme dekontları ve kredi ödeme planı bu yüzden önemlidir.

Ev evlilik içinde kredili alınmış ve kredi boşanma davasından sonra da ödenmeye devam ediyorsa, kalan taksitler TMK m.230/2 ve m.231 uyarınca edinilmiş mala ilişkin borç olarak düşülür. Yargıtay uygulamasında önce dava tarihinde vadesi gelmemiş borcun toplam krediye oranı bulunur, bu oran satın alma bedeli içindeki paya çevrilir ve malın karar tarihine en yakın sürüm değerine uygulanır. Yukarıdaki tablodaki 600.000 TL'lik kalem bu yöntemle bulunmuştur.

Değer artış payı ile denkleştirme arasındaki fark nedir?

Değer artış payı, bir eşin diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına karşılık almadan katkıda bulunması hâlinde, TMK m.227 uyarınca katkısı oranında o maldaki değer artışından istediği alacaktır. Denkleştirme ise aynı eşin kendi kişisel malları ile edinilmiş malları arasındaki aktarmayı düzeltir ve TMK m.230'a dayanır.

Kadın eş babasından kalan parayla kocasının evinin alınmasına katkı yaptıysa, bu katkı kişisel maldan geldiği için katılma alacağına değil değer artış payına konu olur ve yarıya bölünmez; katkı oranında bütünüyle istenir. TMK m.227/1'e göre malda değer kaybı varsa katkının başlangıçtaki değeri esas alınır; m.227/2'ye göre mal daha önce elden çıkarılmışsa hâkim alacağı hakkaniyete göre belirler.

Zina veya hayata kast hâlinde pay azaltılabilir mi?

Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmaya karar verilmişse hâkim, TMK m.236/2 uyarınca kusurlu eşin artık değerdeki payını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir ya da kaldırabilir. Bu indirim yalnız bu iki boşanma sebebine bağlıdır; şiddetli geçimsizlik gibi başka bir sebeple verilen boşanma kararında kusur, katılma alacağını azaltmaz.

1 Ocak 2002'den Önce Edinilen Mallar Nasıl Paylaşılır?

1 Ocak 2002'den önce evlenmiş eşlerde, bu tarihe kadar edinilen mallar eski Medeni Kanun'un yasal rejimi olan mal ayrılığına, sonraki edinimler edinilmiş mallara katılmaya tabidir. 4722 sayılı Kanun m.10, eşlerin tabi oldukları rejimin bu tarihe kadar devam edeceğini ve bir yıl içinde başka rejim seçmeyenlerin yasal rejimi bu tarihten geçerli olmak üzere seçmiş sayılacağını düzenler.

Bu ayrım iki farklı alacak doğurur. Mal ayrılığı döneminde edinilen mal kayıtlı olduğu eşe aittir; diğer eş, bu malın edinilmesine para ya da emekle katkı yaptığını ispat ederse katkı payı alacağı isteyebilir. Yargıtay uygulamasında çalışmayan eşin ev işleri ve çocuk bakımı bu dönem için katkı sayılmamış, katkı payının parasal karşılığı aranmıştır; geliri olan eşin bu geliri ortak edinime harcadığı ise fiili karine olarak kabul edilmiştir. 2002 sonrasında ise katkı ispatına gerek olmadan artık değerin yarısı istenir.

1998'de evlenen bir çift 2000'de bir ev, 2010'da bir araç almışsa evin tasfiyesi katkı payı kurallarına, aracınki katılma alacağı kurallarına göre yapılır. Taksitleri iki döneme yayılan bir malda her dönemde ödenen kısım ayrı hesaplanır. Dilekçede her malın edinme tarihi tapu ya da satış belgesiyle gösterilmelidir. 4722 m.10/3, eşlerin bir yıllık süre içinde mal rejimi sözleşmesiyle yasal rejimin evlenme tarihinden geçerli olacağını kabul edebileceğini de öngörmüştü. Bu süre çoktan doldu; ancak o dönemde böyle bir sözleşme yapılmışsa bütün evlilik dönemi katılma alacağı kurallarına göre tasfiye edilir.

Mal Paylaşımı Davası Boşanma Davasıyla Birlikte Açılabilir mi?

Mal paylaşımı davası, yani mal rejiminin tasfiyesi davası, boşanma davası sürerken de açılabilir; ancak mahkeme boşanma kararı kesinleşmeden esas hakkında karar veremez. Yargıtay uygulamasında derdest boşanma davası, HMK m.165 uyarınca tasfiye davası için bekletici sorun yapılır ve tasfiye davası boşanmanın kesinleşmesine kadar bekletilir.

Bu iki dava birbirinin eki değildir. Boşanma davası maktu harçla görülürken katılma alacağı davası nispi harca tabidir ve kendi dilekçesiyle açılır. Boşanma sürecinin kendi aşamaları için boşanma davasının nasıl açıldığı ayrıca anlatılıyor.

Anlaşmalı boşanma protokolü mal paylaşımını etkiler mi?

Anlaşmalı boşanma protokolünde eşler mal rejiminin tasfiyesini açıkça düzenlemiş ve mahkeme protokolü onaylamışsa, sonradan aynı konuda dava açmak sonuç vermez. Protokolde bu konuda bir hüküm yoksa ya da duruşmada yalnız genel bir "paylaşacak malımız yok" cümlesi söylenmişse, Yargıtay kararlarında bu beyan tek başına mal rejiminden feragat sayılmamıştır. Pratikte güvenli yol, protokolde mal rejiminin tasfiye edilip edilmediğini, hangi malın kime kalacağını ve tarafların karşılıklı olarak başka talepte bulunmayacağını açık cümlelerle yazmaktır.

Katılma Alacağı Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Katılma alacağı davası, dava değeri ne olursa olsun aile mahkemesinde açılır. 4787 sayılı Kanun m.4, TMK'nın aile hukukunu düzenleyen İkinci Kitabından (vesayete ilişkin Üçüncü Kısım hariç) ve 4722 sayılı Kanun'dan doğan dava ve işleri aile mahkemesinin görevine verir; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde m.2 uyarınca bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.

Yetki TMK m.214'te düzenlenir. Boşanma hâlinde boşanma davasında yetkili olan mahkeme bu davada da yetkilidir; TMK m.168 boşanma davasında eşlerden birinin yerleşim yeri ile davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesini yetkili sayar. Mal rejimi ölümle sona ermişse ölenin son yerleşim yeri mahkemesi, diğer durumlarda davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Yargıtay uygulamasında bu yetki kesin yetki sayılmaz; davalı süresinde yetki itirazında bulunmazsa mahkeme davaya bakmaya devam eder. Taşınmaz başka bir şehirde olsa bile katılma alacağı bir para alacağı olduğundan dava taşınmazın bulunduğu yerde açılmak zorunda değildir.

Mal paylaşımında arabuluculuk zorunlu mu?

Katılma alacağı davasında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B, dava şartı arabuluculuğu kira, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarıyla sınırlar; mal rejiminin tasfiyesi bu listede yer almaz.

Ayrım, eşlerin ortak tapuda paylı malik olduğu evlerde önem kazanır. Paylı malın satılarak ya da bölünerek paydaşlığın sona erdirilmesi istenirse açılacak dava ortaklığın giderilmesi davasıdır ve m.18/B/1-b uyarınca önce arabulucuya gidilmesi gerekir; bu davanın işleyişi ortaklığın giderilmesi davası yazısında anlatılıyor. TMK m.226/2 ise tasfiye sırasında daha üstün bir yararı olduğunu ispat eden eşe, diğerinin payını ödeyerek malın bölünmeden kendisine verilmesini isteme imkânı tanır. Taraflar anlaşma arayışındaysa ihtiyari arabuluculuğa gidebilir; aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar ise HUAK m.1/2 uyarınca arabuluculuğa elverişli değildir.

Katılma Alacağında Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Katılma alacağı davası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir. Kanunda bu alacak için özel bir süre bulunmadığından Türk Borçlar Kanunu m.146'daki genel on yıllık süre uygulanır; Yargıtay uygulaması da bu yöndedir. TBK m.153/1-3 evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımının işlemeyeceğini söyler.

TMK m.178'deki bir yıllık süre bu davaya uygulanmaz. O hüküm boşanmanın sonucu olan maddi ve manevi tazminat ile nafaka gibi dava haklarına ilişkindir; Yargıtay, mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağını ve katkı payı alacağını boşanmanın eki saymamıştır. Zamanaşımı TBK m.161 uyarınca hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz; davalı ileri sürmezse gündeme gelmez.

Örnek: zamanaşımının son günü

Boşanma davası 15 Ocak 2025 Çarşamba günü açılmış ve boşanma kararı 28 Ekim 2025 Salı günü kesinleşmiş olsun. Mal rejimi 15 Ocak 2025'ten geçerli olarak sona erer; bu tarihten sonra edinilen mallar hesaba girmez. Zamanaşımı ise 28 Ekim 2025'in bitiminde işlemeye başlar. TBK m.92/3'e göre yıl olarak belirlenen süre, son yılda başlangıç gününe karşılık gelen gün dolar; on yıl 28 Ekim 2035 Pazar gününe denk gelir.

TBK m.93, sürenin son günü kanunlarda tatil olarak kabul edilen bir güne rastlarsa sürenin bu günü izleyen ve tatil olmayan ilk güne geçeceğini düzenler. 28 Ekim 2035 Pazar ve 29 Ekim 2035 Pazartesi Cumhuriyet Bayramı olduğundan süre 30 Ekim 2035 Salı günü dolar. Bugün itibarıyla bu örnekte yaklaşık dokuz yıl vardır. Pratikte güvenli yol, davayı son güne bırakmadan açmaktır.

Mal kaçırılmışsa üçüncü kişilere karşı süre ne kadar?

Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamıyorsa alacaklı eş, TMK m.241 uyarınca hesaba katılması gereken karşılıksız kazandırmaları bunlardan yararlanan üçüncü kişilerden eksik kalan miktarla sınırlı olarak isteyebilir. Bu dava hakkı, hakkın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve on yıllık zamanaşımından çok daha önce dolabilir; mal rejimi boşanma dava tarihinde sona erdiği için beş yıl da o tarihten sayılır.

7589 Sayılı Kanundan Sonra Dava Nasıl Açılır, Harcı Nedir?

Katılma alacağı davası nispi harca tabidir: karar ve ilam harcı dava değeri üzerinden hesaplanır ve Harçlar Kanunu m.28 uyarınca dörtte biri dava açılırken peşin, kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. 31 Temmuz 2026'dan beri bu dava belirsiz alacak davası olarak açılamaz; dava ya alacağın tamamı ya da bir kısmı için açılır.

16 Temmuz 2026'da kabul edilen ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, HMK m.107'yi yürürlükten kaldırdı. Katılma alacağının miktarı çoğu zaman bilirkişi raporuyla ortaya çıktığından, belirsiz alacak davası bu davalarda başvurulan yollardan biriydi. Kanunun geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası, m.107'nin yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam edeceğini öngörür. 31 Temmuz 2026'dan önce belirsiz alacak olarak açılmış bir tasfiye davası bu nedenle eski kurala göre görülmeye devam eder.

Yeni davalar için aynı Kanun Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109'a dördüncü bir fıkra ekledi. Buna göre alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Okur açısından değişen şudur: dava artık bir kısım için açılır, dilekçede fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur ve bilirkişi raporundan sonra talep bir kez artırılır. HMK m.109/3, kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe kısmi davanın feragat anlamına gelmeyeceğini söyler. Artırılan kısım için eksik harç Harçlar Kanunu m.30 uyarınca tamamlanır. Artırım bir kez yapılabildiğinden, itirazlardan sonraki son bilirkişi raporunu beklemek daha güvenlidir. HMK m.176'da düzenlenen ıslah ise ayrı bir usul işlemidir ve aynı davada ancak bir kez yapılabilir.

Harç dışında bilirkişi ücreti, keşif ve tebligat giderleri için gider avansı yatırılır. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davanın sonunda kime yükleneceğine ilişkin genel kurallar avukatlık ücretleri ve yargılama giderleri yazısında anlatılıyor.

Katılma alacağı dava dilekçesine neler yazılır?

Dilekçede HMK m.119 uyarınca mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, dava değeri, vakıalar, deliller ve talep sonucu yer alır. Katılma alacağı davasına özgü olarak evlenme tarihi, boşanma davasının açıldığı ve kararın kesinleştiği tarih, karşı tarafın adına kayıtlı olduğu bilinen her mal ile edinme tarihi ve edinmede kullanılan kaynak ayrı ayrı yazılmalıdır.

Delil olarak tapu kayıtları, trafik tescil kayıtları, banka hesap hareketleri, kredi sözleşmesi ve ödeme planı, SGK hizmet dökümü ve veraset ilamı gösterilir. Karşı tarafın mal varlığı tam bilinmiyorsa mahkemeden tapu müdürlüğüne, bankalara ve trafik tescil kuruluna müzekkere yazılması istenir.

Mal Kaçırmaya Karşı Tedbir ve Tapu Şerhi

Boşanma süreci başladığında taşınmazın satılması ya da bankadaki paranın çekilmesi endişesi doğmuş olabilir; kanun bu risk için hem geçici hukuki koruma hem de hesapta düzeltme imkânı tanır.

HMK m.389, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından endişe edilmesi hâlinde ihtiyati tedbir kararı verilebileceğini düzenler. Katılma alacağı için istenebilecek tedbirlerden biri, karşı eşin adına kayıtlı taşınmazın tapu kaydına devir ve temlik yasağı konulmasıdır. Mahkeme HMK m.392 uyarınca kural olarak teminat ister. Tedbir kararının uygulanması, HMK m.393 uyarınca kararın tefhim ya da tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar. Tedbir dava açılmadan önce alınmışsa HMK m.397 uyarınca uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalıdır. Karşı tarafın dinlenmeden verilen tedbire itiraz süresi ise HMK m.394'e göre bir haftadır. İhtiyati tedbir talepleri HMK m.103 uyarınca adli tatilde de görülür.

Aile hukukunun kendi araçları da vardır. Boşanma davası açılınca hâkim, TMK m.169 uyarınca eşlerin mallarının yönetimine ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır. TMK m.199, ailenin ekonomik varlığının korunması gerektiği ölçüde belirli malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların diğer eşin rızasına bağlanmasına imkân verir; hâkim taşınmazda tasarruf yetkisini kaldırırsa durumu tapuya kendiliğinden şerh ettirir. Aile konutu için TMK m.194/1, eşlerden birinin diğerinin açık rızası olmadan konutu devredemeyeceğini söyler; m.194/3 de maliki olmayan eşe tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi isteme hakkı tanır ve bu sınırlama şerhle tapuda görünür hâle gelir.

Tedbir alınmadan mal elden çıkarılmışsa hesap yine düzeltilebilir. TMK m.229, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmaları ve mal rejimi devam ederken katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirleri edinilmiş mallara değer olarak ekler. Kasıtlı devirlerde bir yıllık sınır aranmaz; birkaç yıl önce yapılmış bir devir de hesaba eklenebilir. TMK m.235/2'ye göre bu değerlerin hesabında devir tarihi esas alınır.

Katılma Alacağı Nasıl Ödenir, Faiz Ne Zaman İşler?

Katılma alacağı ve değer artış payı, TMK m.239 uyarınca ayın ya da para olarak ödenebilir; aynî ödemede malların sürüm değeri esas alınır. Yargıtay uygulamasında bu alacaklar kural olarak para şeklinde ödenir. Derhâl ödeme borçlu eş için ciddi güçlük doğuracaksa, ödemenin uygun bir süre ertelenmesi istenebilir.

TMK m.239/3, aksine anlaşma yoksa katılma alacağına ve değer artış payına tasfiyenin sona ermesinden başlayarak faiz yürütüleceğini söyler. Yargıtay uygulamasında tasfiye tarihi karar tarihi kabul edildiğinden faiz karar tarihinden itibaren işletilir; durum gerektiriyorsa borçludan güvence de istenebilir.

Kararın ardından istinaf yoluna kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde başvurulur (HMK m.345); bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Kanun yoluna başvurabilmek için her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenen kesinlik ve temyiz sınırlarının aşılması gerekir; HMK Ek m.1/2 uyarınca bu sınırlarda davanın açıldığı tarihteki tutar esas alınır.

Adli tatil katılma alacağı davasını etkiler mi?

Katılma alacağı davası, HMK m.103'te sayılan ve adli tatilde görülen işlerden değildir; bu yüzden adli tatile tabidir. Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta biter. HMK m.104'e göre adli tatile tabi dava ve işlerde HMK'nın tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

Karar 12 Temmuz 2027 Pazartesi günü tebliğ edilmişse iki haftalık istinaf süresi 26 Temmuz 2027'de, yani tatil içinde dolar ve 7 Eylül 2027 Salı gününe uzar. Karar 1 Temmuz 2027 Perşembe günü tebliğ edilmişse süre 15 Temmuz 2027 Perşembe günü dolar ve tatile rastlamadığı için uzamaz. 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü resmî tatil olduğundan HMK m.93 uyarınca süre ertesi iş günü olan 16 Temmuz 2027 Cuma günü çalışma saati sonunda biter. Tedbir talebi gibi tatilde görülen işler için bu uzama söz konusu değildir.

Sonuç çoğu zaman üç tarihin doğru okunmasına bağlıdır: boşanma davasının açıldığı gün hangi malların hesaba gireceğini, kararın kesinleştiği gün on yıllık sürenin başlangıcını, karar tarihi de malların değerini belirler. Malların listesi ve edinme kaynakları bu tarihlere göre belgelenirse, bir defalık talep artırımı da doğru zamanda kullanılabilir.